Krosno Tkackie Hospicjum

W poprzednim artykule: Historia prawa rzymskiego – czynności prawne, opisałem węzłowe zagadnienia dotyczące tego czym są czynności prawne, jak dzieli się czynności prawne, jakie klauzule mogą zawierać czynności prawne. W tym miejscu chciałbym poruszyć kwestię wad oświadczeń woli.

Osoba dokonująca czynności prawnej musiała posiadać zdolność do czynności prawnych, czyli zdolność do oświadczania woli we własnym imieniu i ze skutkiem prawnym. Osoba taka dokonując czynności prawnych musiała złożyć stosowne oświadczenie woli.

Wady oświadczeń woli to sytuacje, w których brak jest zgodności woli wewnętrznej z jej objawem. Brak taki może być zamierzony, albo niezamierzony.

Do sytuacji, w których istnieje zamierzony brak zgodności woli wewnętrznej z jej objawem można zaliczyć takie jak: zastrzeżenie potajemne (reservatio mentalis), oświadczenie złożone nie na serio (iocus), czy czynność symulowana (negotium simulatum).

Zastrzeżenie potajemne (reservatio mentalis) polega na tym, że składający oświadczenie woli do wyrażanego na zewnątrz oświadczenia dodaje w myślach np. że spełni świadczenie pod jakimś warunkiem albo, że w ogóle go nie spełni. Prawo rzymskie nie chroniło zastrzeżenia potajemnego, gdyż zastrzeżenie to nie było ujawniane. Drugiej strony nie wiąże nie wyrażona wola.

Oświadczenie nie na serio (iocus) było oświadczeniem złożonym dla pozoru, a nie w celu dokonania czynności prawnej. Takie oświadczenie nie pociągało za sobą skutków prawnych.

Czynność symulowana (negotium simulatum) polegało na dokonaniu czynności prawnej w celu ukrycia innej czynności prawnej. Według prawników rzymskich czynności prawna dokonana w celu ukrycia innej czynności prawnej była nieważna. Co do czynności ukrytej uważano, że będzie ona wywierać skutki prawne, jeśli spełnione zostały wymogi jej ważności.

Do niezamierzonej sprzeczności woli z jej objawem dochodziło w wypadku błędu (error), podstępu kontrahenta, groźby.

Błąd (error) polega na mylnym wyobrażeniu składającego oświadczenie woli o stanie faktycznym (error facti) lub o prawie (error iuris). Generalnie error iuris nie unieważniał czynności prawnej z wyjątkiem takiej, która była dokonana przez minores, żołnierzy, kobiet i mieszkańców wsi.

Istniał także error in negotio – błąd co do identyczności czynności, który unieważniał czynność prawną. Podobny skutek wywierał error in corpore – błąd co do rzeczy. Błąd co do identyczności osoby, z którą zwiera się czynność prawną powodował jej nieważność tylko wtedy, gdy tożsamość osoby była istotna w realiach danej czynności (np. przy małżeństwie). Error in nomie, czyli mylne oznaczenie rzeczy nie powodował nieważności czynności prawnej (falsa demonstratio non nocet). Podobnie nie powodował nieważności error in motivis – błąd co do pobudki czynności prawnej.

Podstęp był kwalifikowanym rodzajem błędu. Polegał na wprowadzeniu kogoś w błąd lub utrzymywaniu go w błędnym przekonaniu. Prawo rzymskie w toku swojego historycznego rozwoju wykształciło następujące środki prawne przeciwko podstępowi:

• actio de dolo – służące osobie, która wykonała świadczenie z czynności dokonanej w wyniku podstępu. Środek ten nie przysługiwał, gdy obie strony wzajemnie się oszukały;
• excepito doli – służące osobie, która dokonała czynności prawnej w wyniku podstępu, lecz świadczenia jeszcze nie spełniła, przeciwko dochodzącemu przedmiotowego świadczenia oszustowi;
• restitutio in integrum propter dolum – przywrócenie do stanu sprzed czynności prawnej.

Groźba prawnie relewantna miała być poważna, czyli dotycząca cennego dobra prawnego (metus gravis). Nadto groźba miała być bezprawna i złożona w takich warunkach, że zagrożony może spodziewać się jej rychłej realizacji (metus praesens). Groźba miała się także charakteryzować tym, że mogła przestraszyć odważnego człowieka.

Historia prawa rzymskiego zna następujące środki ochrony przed groźbą ustanowione przez to prawo:

• actio quod metus causa;
• excepitio qod metus causa;
• restitiutio in integrum propter metum.

Podobne wypieki:

1. Historia Egiptu W okresie panowania Ptolemeuszów w Państwie Egipt następuje z wolna...
2. Testy z prawa , egzamin na aplikacje Praca daje człowiekowi masę satysfakcji, a szczególnie kobiecie , jeśli...
3. Wady i zalety klimatyzacji Podstawową zaletą klimatyzacji Wrocław jest oczywiście dogodność nastawienie odpowiedniej...
4. Kancelaria prawna – szukasz pomocy? Kancelaria prawna to miejsce ciężkiej pracy. Każdy z prawników jakich...
5. Deski podłogowe – wady i zalety Ważnym elementem każdego pomieszczenia w naszym domu, które w dużej...

Tags: czynności prawne, historia prawa, prawo rzymskie, starożytny Rzym, wady oświadczeń woli